Dakong Kabuang

Mga kabus nga makasasala! Naningkamot ug nagkugi sila alang sa pag-angkon sa mga siyensiya sa kalibutan, o sa kahibalo sa pagpanag-iya sa mga butang niining kinabuhi-a, nga sa dili madugay matapos ra; apan ilang pasagdan ang mga kaayohan sa sunod nga kinabuhi, nga walay katapusan. Nawad-an sila sa hustong panghunahuna—sa ingon nga kahimtang nga dili na lamang sila mga buang, kondili mga mananap nga walay pagbati. Kay nagkinabuhi sila sama sa mga hayop, wala nila tagda kon unsa ang matarong ug unsa ang dili matarong, kundili nagsunod lamang sila sa mga mananapnong hilig sa mga pagbati, ug gidawat ang bisan unsa nga makapahimuot sa unod, nga wala gayod maghunahuna kon unsa ang ilang mawala, ni sa walay katapusang kadaut nga ilang ginadala sa ilang kaugalingon. Ang pagkinabuhi sa ingon niini nga paagi mao ang paglihok dili sama sa usa ka tawo, kondili sama sa usa ka mananap nga walay hunahuna.

Si San Juan Crisostomo nagaingon: “Tawgon nato siya nga tawo kon iyang mapreserbar nga hingpit ang hulagway sa pagkatawo; apan unsa man diay ang hulagway sa pagkatawo? Ang pagka-makatarunganon.” (In Gen. hom. 23).

Ang pagka-tawo mao ang pagka-makatarunganon—nga buot ipasabot, ang paglihok sumala sa hunahuna, ug dili sumala sa hilig sa pagbati. Kon ang mga mananap hatagan sa Dios sa paggamit sa hunahuna ug molihok sumala sa iyang giya, kita moingon nga sila milihok sama sa mga tawo; ug sa laing bahin, kon ang usa ka tawo mosunod sa tinguha sa mga pagbati batok sa hunahuna, kinahanglan isulti nga siya naglihok sama sa usa ka mananap.

Oh unta mamahimong maalamon sila, makasabut, ug mangandam alang sa ilang katapusang kahimtang (Eccles. iv, 13). Ang tawo nga naglihok sumala sa mga lagda sa kahinam (prudence) nagatan-aw sa umaabot—nga mao, sa mahitabo sa katapusan sa kinabuhi: sa kamatayon ug sa paghukom, ug human sa paghukom, sa impiyerno o sa langit. Oh! mas maalamon pa gyud ang usa ka mag-uuma nga nagluwas sa iyang kalag, kaysa usa ka monarka nga nagdala sa iyang kaugalingon ngadto sa impiyerno. Mas maayo pa ang usa ka bata nga kabus apan maalamon, kaysa usa ka hari nga tigulang ug buang, nga wala mahibalo magtan-aw sa umaabot (Eccles. iv, 13).

O Dios! dili ba ang tanan motawag ug buang sa usa ka tawo nga, aron lamang makaginansiya ug usa ka gamay nga salapi, mosugal sa tibuok niyang kabtangan? Ug dili ba usab siya tawgon nga buang, nga tungod sa kalipay nga lumalabay lamang, iyang isalikway ang grasya sa Dios ug ibutang sa dakong katalagman ang iyang kalag sa walay katapusang kapildihan? Ang sobrang pag-atiman sa karon, ug ang hingpit nga pagpasagad sa walay katapusang kaayohan ug kadautan, mao ang nagdala sa pagkadaut sa dakong kadaghanan sa mga hinukman ngadto sa silot.

Tin-aw gayud nga wala kita ibutang sa Dios niining kalibutana aron mahimong dato, o mangab-ot ug dungog, o magpatuyang sa mga pagbati, kondili aron makab-ot ang walay katapusang kinabuhi. Kay ang katapusan mao ang kinabuhi nga walay katapusan (Rom. vi, 22). Ug gawas sa pag-angkon niini nga katapusan, walay laing butang nga takus tagdon alang kanato. Usa ra ka butang ang gikinahanglan (Lucas x, 42).

Apan wala nay laing butang nga mas giuyonan sa mga makasasala nga pasagdan kaysa niini nga katapusan: ang ilang gihunahuna mao lamang ang karon. Sa matag adlaw sila nagalakaw padulong sa kamatayon ug nagaduol sa ganghaan sa walay katapusan, apan wala sila mahibalo kon asa sila paingon.

“Unsa man kaha ang inyong hunahuna,” nagaingon si San Agustin, “bahin sa usa ka timonel nga, kon pangutan-on kon asa siya paingon, motubag nga wala siya mahibalo? Dili ba ang tanan mosinggit nga iyang ginadala ang sakayan ngadto sa kadaut?” Ingon pa sa Santos, “ingon niini ang tawo nga misimang sa hustong dalan.” (In Ps. 31, enarr. 2).

Ingon niini usab ang mga giila nga maalamon sa kalibutan, nga kahibalo mangitag bahandi, magpatuyang sa kalingawan, ug mangab-ot ug mga posisyon sa dungog ug ginansiya, apan wala mahibalo kon unsaon pagluwas sa ilang mga kalag. Ang dato nga palakaon kahibalo mangtigom ug bahandi; apan siya namatay ug gilubong sa impiyerno (Lucas xvi, 22). Si Alexander The Great kahibalo mangab-ot ug daghang gingharian; apan sulod sa pipila ka tuig namatay siya ug nawala sa walay katapusan. Si Henry VIII kahibalo magpabilin sa iyang trono pinaagi sa pagrebelde batok sa Simbahan; apan sa iyang kamatayon, sa dihang iyang nakita nga nawala ang iyang kalag, siya misinggit: Nawala na ang tanan.

Pila ka mga makasasala karon ang nagahilak ug nagsinggit didto sa impiyerno: “Unsa man ang napuslan sa among garbo? O unsang kaayohan ang gihatag kanamo sa pagpanghambog sa bahandi? Ang tanang butang milabay sama sa usa ka landong.” (Wis. v, 8). Tan-awa, nagaingon sila, alang kanamo ang tanang kaayohan sa kalibutan milabay sama sa landong, ug wala nay nahabilin kondili ang walay katapusang paghilak ug walay hunong nga mga silot.

Sa atubangan sa tawo anaa ang kinabuhi ug ang kamatayon; kon unsa ang iyang pilion, kana maoy ihatag kaniya (Ecclus. xv, 18). Minahal nga Kristohanon, gibutang sa Dios sa imong atubangan niining kalibutana ang kinabuhi ug ang kamatayon—nga buot ipasabot, ang boluntaryong paglikay sa mga kalipay nga gidili, diin imong makab-ot ang walay katapusang kinabuhi; o ang pagpatuyang niini, nga magdala kanimo sa walay katapusang kamatayon.

Unsa man ang imong isulti? Unsa man ang imong pilion? Sa paghimo sa imong kapilian, lihok sama sa usa ka tawo, ug dili sama sa usa ka mananap nga walay hunahuna. Lihok sama sa usa ka Kristohanon nga nagatoo sa Ebanghelyo ug nagaingon: “Unsay kapuslanan sa tawo kon iyang maangkon ang tibuok kalibutan apan mawala ang iyang kalag?” (Mat. xvi, 26).